Eén van de uitdagingen voor de toekomstige arbeidsmarkt is de vergrijzing. Bij vier op de tien werkgevers gaan de komende vijf jaar medewerkers met pensioen. Bij de overheid gaat het om negen op de tien werkgevers. Twee derde van deze overheidswerkgevers denkt bovendien dat uitstroom door pensionering een probleem wordt voor de organisatie. Daarnaast groeit de overheid snel door maatschappelijke uitdagingen zoals veiligheid, energietransitie, nieuwbouw en door een toename van bezwaar- en beroepsprocedures. Ook in Midden-Utrecht is behoefte aan medewerkers bij de gemeenten, zoals adviseurs werk en inkomen alsmede consulenten WMO.
De regionale overheid in beeld
De overheid bestaat uit verschillende segmenten. De Rijksoverheid en gemeenten vormen de grootste overheidssegmenten. Onder de Rijksoverheid vallen naast de ministeries ook diverse organisaties met uitvoerende taken. Voorbeelden hiervan zijn de Belastingdienst, Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Daarnaast zijn er de 12 provincies en 21 waterschappen. Dit noemen we de gemeenschappelijke regelingen. Tot slot vallen defensie, politie en rechtelijke macht ook onder de overheid. De sector openbaar bestuur telt in 2026 in Midden-Utrecht naar verwachting 70.100 werknemersbanen. Dat is ongeveer 11,6% van het totaal aantal werknemersbanen (602.300) dat in de regionale prognoses voor 2026 wordt verwacht in Midden-Utrecht. Daarmee is de overheid in Midden-Utrecht relatief sterker vertegenwoordigd dan in andere delen van Nederland.
Vergrijzing en groei: uitdagingen voor de overheid
De grootste banengroei vindt plaats bij de Rijksoverheid en gemeenten. In 2024 steeg het aantal overheidsbanen met 29.000 (+5%), met name door de toenemende vraag naar juridisch personeel en ICT’ers. De toename van bezwaar- en beroepsprocedures bijvoorbeeld op het gebied van belastingen, bouwvergunningen en asielaanvragen, vereist meer juridische kennis. Daarnaast investeert de overheid in digitalisering en cyberveiligheid, wat leidt tot een grotere vraag naar ICT-specialisten. In de regio Midden-Utrecht zien we bij de overheid vooral vraag naar: adviseurs werk en inkomen, ambtenaren burgerzaken en vergunningen, consulenten WMO en topambtenaren gemeenten en regionale overheid. Naast pensionering speelt ook de toename van het aantal mensen dat sinds 2023 een WW-uitkering ontvangt een rol. Het aantal WW’ers is bijna verdubbeld, met name onder jongeren zonder mbo-, hbo- of wo-opleiding. Dit wijst op een mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, versterkt door veranderende wet- en regelgeving en de opkomst van AI.
Oplossingsinrichtingen
Om de hiervoor genoemde uitdagingen het hoofd te bieden, kunnen overheden zich richten op:
- Automatisering van processen om efficiënter te werken.
- Samenwerking tussen ervaren en jongere medewerkers om kennisoverdracht te bevorderen.
- Opleidings- en doorgroeimogelijkheden voor jongeren, zodat zij zich kunnen ontwikkelen binnen de organisatie.
- Flexibele arbeidsvoorwaarden om oudere medewerkers langer aan boord te houden, bijvoorbeeld door hen een rol te geven als mentor of coach.