Op 24 maart organiseerden de regionale partners uit de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht en het convenant Sterk door Werk een werkbezoek rondom de samenwerking tussen ggz en Werk en Inkomen. Menno van Piggelen (bestuurder van WIJ 3.0) en Abdel Zariouh (vicevoorzitter arbeidsmarktregio Midden-Utrecht) heetten de gasten, onder wie topambtenaar Araya Sumter van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, welkom. Tijdens het werkbezoek kwam naar voren hoe intensieve samenwerking de baankansen vergroot voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Ook werden knelpunten in beeld gebracht en werd er naar de toekomst gekeken.
In de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht werken verschillende organisaties samen om mensen met een psychische kwetsbaarheid te begeleiden naar duurzaam werk. Het gaat om een brede samenwerking tussen gemeenten, uitvoeringsorganisaties en ggz-instellingen, waaronder gemeente Utrecht, gemeente Stichtse Vecht, Ferm Werk, Regionale Sociale Dienst Kromme Rijn Heuvelrug, Werk en Inkomen Lekstroom, UWV, Altrecht, WIJ 3.0, Lister, Kwintes en Astare.
Araya Sumter (foto: Larissa Nijholt)
Werk als sleutel tot herstel
Werk is van grote waarde voor mensen met een psychische kwetsbaarheid: het biedt structuur, vergroot de eigenwaarde en bevordert herstel en participatie. Tegelijkertijd levert dit de samenleving ook veel op: wanneer mensen duurzaam aan het werk gaan, neemt de zorgbehoefte vaak af en vermindert de afhankelijkheid van uitkeringen. Om dat mogelijk te maken, is samenwerking tussen professionals uit werk en inkomen, ggz én werkgevers essentieel.
Landelijk project Hoofdzaak Werk
Tijdens dit werkbezoek deelde programmamanager Jan Markerink van project Hoofdzaak Werk de stand van zaken over dit project op landelijk niveau. Hij bood ook een blik op de toekomst: hoe kan de doelgroep van IPS (Individuele Plaatsing en Steun) verbreed worden en hoe kan IPS-O (Individuele Plaatsing en Steun bij Onderwijsvragen) jongeren ondersteunen bij het kiezen en afronden van hun opleiding en het behouden van perspectief op werk? Onderzoeker Lars de Winter van kenniscentrum Phrenos deelde de laatste cijfers van de lopende en inmiddels afgeronde IPS-trajecten. Daaruit blijkt dat alle arbeidsmarktregio’s flinke stappen zetten om meer mensen met een psychische kwetsbaarheid naar werk te begeleiden. Iedere regio doet dat op z’n eigen manier. Jouke Tromp (arbeidsmarktregio Midden-Utrecht) en Therese Venema (ggz-instelling Lister) vertelden over de ontwikkelingen in de regio Midden-Utrecht. In deze regio zijn sinds 2023 400 nieuwe IPS-trajecten gestart en 150 Sterk met Werk-trajecten, waarvan 75 voor jongeren.
foto: Larissa Nijholt
Ervaringen vanaf de werkvloer
Ook werknemers, werkgevers en professionals die kandidaten naar werk begeleidden, kwamen aan het woord om te vertellen wat deze samenwerking tussen ggz en Werk en Inkomen oplevert. Zo gaf een kandidate van ggz-instelling Altrecht aan dat werk voor haar heel belangrijk was: ‘Toen ik een uitkering had, voelde het alsof ik niet meedeed aan de maatschappij. Nu kan ik gewoon zeggen dat ik een baan heb. Dat is heel belangrijk voor mij.’ Ook werknemer Cecil beaamde dit: ‘Het voelt goed om geld te verdienen en bij te dragen. Dat geeft vrijheid en zelfvertrouwen.’ IPS-trajectbegeleider Ellen Rooseboom-Schinkel van Lister zag eveneens wat werk kan betekenen: ‘Veel mensen denken dat er voor hen geen plek is op de arbeidsmarkt. Met een IPS-traject hebben we de tijd om iemand echt te leren kennen en samen te ontdekken wat wél past.’ En dat de samenwerking tussen zorg en werk daarbij van groot belang is, benadrukte IPS-trajectbegeleider Anke van Eerd van WIJ 3.0: ‘Vijfentwintig jaar geleden was het ondenkbaar dat ik als jobcoach direct samenwerkte met psychiaters en andere behandelaren. Nu trekken we samen op. Dat is echt goud waard.’
Werkgevers zijn onmisbaar bij het creëren van meer baankansen voor mensen met mentale klachten. Volgens Gertjan Versteeg, coördinator banenafspraak bij Rijkswaterstaat, begint alles met de simpele vraag: ‘Wat heb jij als werknemer nodig om hier goed te kunnen werken? Als je dat gesprek voert en mensen begeleidt, is er heel veel mogelijk.’ Ook Peter Lagerweij, directeur van de duurzame drukkerij Libertas Pascal uit Utrecht, deelde zijn ervaring met het aannemen van IPS-kandidaten.
Samen vooruitkijken
Tijdens het werkbezoek werd ook vooruitgekeken. De aanwezigen bespraken onder meer de mogelijkheid om de doelgroep van IPS (Individuele Plaatsing en Steun) te verbreden. Destijds kwam niet iedereen met mentale klachten die wilde werken in aanmerking voor een IPS-traject. Daarnaast was er aandacht voor jongeren, voor wie de overgang van school naar werk vaak een kwetsbare fase is. Welke rol kan IPS-O (Individuele Plaatsing en Steun bij Onderwijsvragen) spelen bij het kiezen, volhouden en afronden van hun opleiding en daarmee het behouden van perspectief op werk? De gezamenlijke ambitie is duidelijk: meer mensen met een psychische kwetsbaarheid duurzaam naar werk begeleiden.